Jarocin

Portal historyczny

 

 

Wyrok w sprawie lokali szkolnych w ratuszu, 1866 r.

 

Poznań [Posen], dn. 15.1.[18]66

W imieniu Króla

W sprawie łączonego katolicko-ewangelickiego towarzystwa szkolnego w Jarocinie, reprezentowanego przez Zarząd w składzie:

  1. weterynarz Gnerich,
  2. mistrz powroźniczy Eduard Zedler,
  3. kupiec August Wolff,
  4. mistrz stolarski Johann Pohl,
  5. mistrz piwowarski M. Lewandowicz,
  6. mistrz kołodziejski V. Nowicki,
  7. mieszczanin-rolnik F. Jerzycki oraz
  8. gospodarz rolny S. Filipiak z Jarocina,

występującemu jako Powód i Strona wnosząca apelację, przeciwko szambelanowi królewskiemu i właścicielowi majątku rycerskiego hrabiemu Władysławowi von Radolinskiemu, występującemu jako Pozwany,

Senat do Spraw Cywilnych Królewskiego Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, na posiedzeniu w dniu 30 listopada 1865, w którym uczestniczyli: tajny radca sądownictwa i sądy apelacyjnego [geheimer Justiz- und Appellationsgerichtsrat] Hausleutner jako przewodniczący składu, radcy sądu apelacyjnego [Appellationsgerichtsrat] Thiem, Schottki, Scholz i Lesser, zgodnie ze stanem akt orzeka, co następuje:

podtrzymać wyrok Królewskiego Sądu Powiatowego w Pleszewie z dnia 11 maja 1865, a kosztami procesowymi drugiej instancji obciążyć Stronę wnoszącą apelację.

Z mocy prawa.

Uzasadnienie:

Sędzia pierwszej instancji, przedstawiwszy w uzasadnieniu swojego wyroku pełny obraz sprawy, do którego nawiązuje niniejsze orzeczenie, oddalił wniosek Towarzystwa Szkolnego jako Powoda, w którym to wniosku żądano, aby:

„zasądzić Pozwanego na to, by przekazał Zarządowi Szkolnemu jako Powodowi, w stanie zdatnym do użytkowania, mieszczące się w gmachu jarocińskiego ratusza lokale niezbędne dla połączonych szkół: jarocińskiej i bogusławskiej, oraz by wynagrodził Zarządowi Szkolnemu jako Powodowi całość szkód wynikłych wskutek niedopełnienia przez siebie zobowiązań w tym zakresie, przy czym wartość tych szkód zostanie ustalona in separato“.

Powyższa decyzja oddalająca zostaje podtrzymana jako słuszna.

Zgłoszony ponownie w obecnej instancji zarzut co do czynnej legitymacji procesowej Zarządu Szkolnego jako Powoda zostaje, tak jak to uczyniono już w pierwszej instancji, odrzucony. Albowiem wymienione in rubro osoby tworzą – o czym zaświadcza atest magistratu [Magistrats-Attest] z 11 lipca 1864 r. – zarząd Towarzystwa Szkolnego występującego jako Powód. Zgodnie zaś z § 47 tytułu 3 części I Powszechnej Ordynacji Sądowej należy uznać taki zarząd za uprawniony do reprezentowania szkoły w procesach sądowych oraz do wystawiania pełnomocnictw procesowych, co więcej, spełnia on wymogi określone w § 48 powyższej Ordynacji, gdyż Powodowie w ramach powództwa przedłożyli stosowne upoważnienie od Królewskiej Rejencji jako organu nadzorczego określonego w artykule 23 Konstytucji, w którym to upoważnieniu Zarząd Szkolny zostaje uprawniony do wystawienia powództwa.

Natomiast powyższy wniosek z powództwa jest, w świetle okoliczności wskazanych przez samych Powodów, niedopuszczalny. Albowiem zgodnie z tymi okolicznościami celem powództwa jest zasądzenie wypełnienia umownych i zgodnych z sądowym wyrokiem [judikatmäßig] obowiązków Pozwanego, a także wynagrodzenia szkód spowodowanych ich niedopełnieniem. Powod jednakże nie może już żądać ich wypełnienia, gdyż sam podaje, iż pełnomocnik Pozwanego przekazał mu w dniu 18 października 1855 cztery pomieszczenia jarocińskiego ratusza w charakterze lokali szkolnych, a zatem Pozwany wypełnił zasadniczą część swoich obowiązków. Jeżeli więc Powód uważał, iż owe pomieszczenia nie zostały mu przekazane w stanie zdatnym do użytku, to powinien był właśnie z racji braku ich oczekiwanych właściwości, a więc choćby wyłącznie z racji nieprawidłowego wykonania umowy, zgłosić roszczenie z tytułu rękojmi (actio non rite impleti cont[r]actus) (§ 329, 330, 325, 328 tytuł 5 część I Powszechnego Prawa Krajowego); nie ma natomiast Powód w żadnej mierze podstaw ani do powództwa o ponowne wykonanie umowy (actio non impleti contractus), ani też do roszczenia o wyrównanie szkód spowodowanych niewykonaniem umowy w sytuacji, gdy to wykonanie nastąpiło [Nichterfüllung der geleisteten Erfüllung].

Co więcej, roszczenie Powoda z tytułu rękojmi [Gewährsmangelanspruch] byłoby [obecnie] bezpodstawne. Albowiem nawet jeśli pominąć fakt, iż zgodnie z § 343 tytuł 5 część I Powszechnego Prawa Krajowego roszczenie takie byłoby już przedawnione, to sędzia pierwszej instancji słusznie przyznał rację twierdzeniu Pozwanego, iż przekazał on lokale szkolne Powodowi „w stanie zdatnym do użytku“, a tym samym całkowicie wypełnił swoje zobowiązania. Konkluzja taka wypływa z faktu, że wnoszący teraz powództwo Zarząd Szkolny w roku 1855 bez zastrzeżeń przyjął te lokale do użytkowania, a następnie aż do roku 1862 wykorzystywał je właśnie jako pomieszczenia szkolne. Przyjmując te lokale do użytkowania i widząc ewidentnie zły stan budowlany gmachu ratusza, wnoszący teraz powództwo Zarząd Szkolny nie mógł nie zauważyć, iż rzeczone lokale szkolne w ratuszu nie będą dostępne wiecznie [von ewiger Dauer sein] – zatem była to wada ewidentna, której w chwili przyjęcia do użytkowania Zarząd nie zgłosił, dlatego nie ma podstaw żądać za nią zadośćuczynienia z tytułu rękojmi (§ 329 część I tytuł 5 Powszechnego Prawa Krajowego).

W związku z powyższym twierdzenie Powoda, iż rzeczone lokale szkolne w roku 1855 nie zostały mu przekazane w stanie zdatnym do użytku, zostało obalone i jest prawnie nieistotne. Dlatego też postanawiamy nie rozpatrywać dalej ponownego twierdzenia Strony wnoszącej apelację, jakoby reklamowane teraz wady nie mogłyby wystąpić w roku 1862, gdyby Pozwany ówcześnie przekazał lokale w stanie zdatnym do użytku. Pomijamy przy tym okoliczność, iż nie przedstawiono żadnego mocnego dowodu na poparcie tego twierdzenia. Roszczenie Powoda jest więc pod każdym względem nieuzasadnione, zwłaszcza że utrzymywanie przekazanych lokali szkolnych nie należy do powinności Pozwanego, co Powód wszak sam przyznaje w drugiej instancji. Dlatego oddalamy powództwo i utrzymujemy w mocy wyrok pierwszej instancji, nie rozpatrując szczegółowo dalszych zastrzeżeń zgłoszonych przez Pozwanego.

Kosztami postępowania drugiej instancji zostaje obciążona, w związku z oddaleniem powództwa [Sachfälligkeit] Strona wnosząca apelację, zgodnie z § 6 tytuł 23 część I Powszechnej Ordynacji Sądowej.

Wystawiony dokument opatrzono pieczęcią i podpisano.

Królewski Sąd Apelacyjny, Senat do Spraw Cywilnych

[podpis:] Hausleutner

Dokument

II 8584

Źródło:
Dokument pochodzi ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu, Majątek Jarocin Radolińscy, sygn. 3155. Tłumaczenie z języka niemieckiego.

Twórca projektu Twórca
Partnerzy
Jarocin Jarocin Jarocin Jarocin Jarocin Jarocin
Jarocin Jarocin Jarocin Jarocin Jarocin

Kategorie tematyczne